شستشوي نرم مغزي
هواللطیف
تنها موقع امتحانات پايان ترم است که مي توان مطمئن شد يک دانشجو کتاب هاي درسي اش را مي خواند يا نگاهي به تمام مباحث درسي اش در طول يک ترم مي اندازد. آن وقت است که مي شود به يک نماي قابل توجه از مباحثي رسيد که...
به نام علم و دانش به خورد دانشجويان داده مي شود. علم و دانشی که قرار است آن را براي پيشرفت خودشان و کشورشان به کار بگيرند.
و همين زمان بهترين فرصت است براي دقت نظر و فهميدن مسائل مختلف در باب ايراد و اشکال های اساسي که در تمام عرصه ها و رشته ها وجود دارد. در ميان خيل کتاب هايي که بايد بخوانيم، امتحانش بدهيم و آرا و نظريات صاحبانش را براي کارشناس يا کارشناس ارشد يا دکتر شدن، مبناي قضاوت قرار بدهيم، بسياري متعلق به دهه هاي گذشته هستند. گاهی به روز ترين منابع يک درس حداقل متعلق به نيم قرن پيش است! اگر به نام نويسندگان آنها توجه و با يک جستجوي ساده در اينترنت، به سابقه و سمت هايشان رجوع کنيم به مواردي عجيب و غريب بر می خوریم، از جمله نقش تعيين کننده بعضی در دولت هاي استکباري، استعمارگر و اشغالگر. مسئله ناراحت کننده اي است که ما کساني را که آرا و نظراتشان را اساتيدمان به مثابه وحي منزل برايمان بازگو مي کنند، به درستي نمي شناسيم. يا اينکه بسياري از اين دانش ها که وقت و انرژي و حافظه ما صرف ياد گرفتن شان مي شود مصداق عيني "علم لاينفع" هستند. به سادگی مي شود ديد آنچه مي آموزيم چقدر با فضاي واقعي جامعه و فرهنگ ما بيگانه است. ماجراي منابع داخلي و اساتيد خودمان هم داستان ديگري دارد در ترجمه اي بودن و مولد نبودن و تحت تاثير بودن و... .
جالب اينکه هم اساتيد به برخي از اينها معترف هستند و هم کساني که درس را تمام کرده و وارد فضاي واقعي کار شده اند. سخن را به درازا نمي کشانم. اين حرف ها را بسيار زده اند و زده ايم. به خصوص از وقتي رهبر معظم انقلاب بحث جنبش نرم افزاري را طرح کردند به دغدغه نیز تبدیل شده. اما هميشه با اين سوال در ذهنمان مواجه بوده ايم که چرا با وجود انقلاب فرهنگي، هنوز ايرادهاي اساسي از اين زاويه به دروس و متون درسي ما وارد است؟
اين مسائل هرچند بيشتر مربوط به علوم انساني است اما موضوعي نيست که دانش جويان بقيه رشته ها با آن بيگانه باشند. فصل امتحانات از همين رو فرصت مناسبي است براي درک کردن و تحليل و پيدا کردن مصداق ها در چنين مسائلي و پيدا کردن بينش کافي نسبت به آنچه مي خوانيم و فرا مي گيريم تا اثر اين شستشوي مغزي نرم را کم کنيم.
