هفت پرواز یک ققنوس
هواللطیف
هفت پرواز یک ققنوس
مروری بر فیلمهای تقدیر شده دومین جایزه سینمایی گفتمان انقلاب اسلامی
محمد مهدی شیخ صراف
در مراسم اختتامیه «دومین جایزه سینمایی گفتمان انقلاب اسلامی» غیر از اهدای 2 جایزه اصلی به «تنهای تنهای تنها» و «سر به مهر» از 7 فیلم نیز تقدیر شد. سه اثر موسسه شهید آوینی، یک فیلم سازمان رسانه ای اوج، یک فیلم از برون مرزی صدا و سیما و دو اثر با تهیه کننده خصوصی ترکیب این آثار را تشکیل دادند. آثاری که از لحاظ محتوا، سوژه، به خصوص بار فنی و حتی استقبال مخاطبین جشنواره تفاوتهای اساسی بایکدیگر دارند. جالب این که از میان این هفت فیلم فقط «دهلیز» در میان آثار برگزیده منتقدین و روزنامه نگاران «جبهه رسانه ای سینمای انقلاب» و در رتبه چهارم قرار داست. همین مسائل جای سوال بسیار در این خصوص به وجود آورد که چه چیزی موجب شده این 7 اثر در یک تراز و کنار یکدیگر قرار بگیرند و شایسته تقدیر جبهه فکری انقلاب شناخته شوند؟ نگاهی گذرا به این آثار می تواند فضای روشنتری را پیش روی مخاطبین بگذارد.
رسوایی
رسوایی، چهارمین ساخته دهنمكی بعد از سهگانه اخراجیهاست. ماجرای دختری که به علت بدهیهای پدرش و وضع اقتصادی بد خانواده به مشکلات اخلاقی گرفتار میشود و در این مسیر با یک روحانی آشنا میشود و این آشنایی مشکلات و طبعاتی برای روحانی دارد. ساخت این فیلم در یكی از محلات جنوبی تهران در حالی كلید خورد که اكبر عبدی برای اولین بار نقش یك روحانی را به عهده گرفت. الناز شاکردوست در نقش اول زن فیلم و محمد رضا شریفینیا نیز به عنوان نقش منفی مقابل اکبر عبدی ظاهر شد.
اکران رسوایی مثل تمام آثار ده نمکی در همان جشنواره با شلوغی سالن ها و تعدد سانس های ویژه نشان داد که مخاطب باز هم با یک کار متفاوت از او مواجه است. کاندید شدن اکبرعبدی و شریفی نیا برای سیمرغ بازیگری و دریافت سیمرغ چهره پردازی نشان دهنده رشد فنی ده نمکی همراه با بازیگران محبوبش بود. اما مسعود ده نمکی برای دریافت جایزه اش در مراسم اختتامیه ققنوس حاضر نشد. این رفتار با توجه به برخورد نامناسب، نقدهای بی ملاحظه و صحبتهای تندی که در نشست نقد و بررسی پردیس قلهک نسبت به او شد قابل پیش بینی بود. باید ببینیم آیا ده نمکی با "رسوایی" اش می تواند در اکران نوروزی بازهم با جذب مخاطب مردمی رکورد فروش را بشکند یا نه؟
دهلیز
بهروز شعیبی بعد از ساخت چند تله فیلم در اولین اثر سینمایی اش با طرح ظریف موضوع قصاص اهالی سینما را متوجه خود کرد. دهلیز داستان زنیست که سرپرست خانواده است و با تلاش و کوشش سعی کرده زندگی خوب و آبرومندی برای خود و تنها پسرش فراهم کند. اما ورود دوباره پدر به زندگی آنها اتفاقات جدیدی را به همراه دارد. رضا عطاران، هانیه توسلی و محمدرضا شیرخانلو در نقش کودک، بازیگران اصلی این فیلم به تهیهکنندگی سید محمود رضوی هستند. مهمترین ویژگی این فیلم نگاه امیدوارانه ای است که در سرتاسر آن جریان دارد و روایت باورپذیر از یک خانواده درگیر ماجرای قصاص است. دهلیز توانست سیمرغ بهترین فیلم بخش نگاه نو جشنواره فجر را از آن خود کند. در کنار تجربه موفق رضا عطاران در فاصله گرفتن از طنز و ایفای یک نقش جدی، هانیه توسلی هم توانست سیمرغ بازیگری نقش اول زن را برای این فیلم به خود اختصاص دهد. علاوه بر آن حضور در 10 رشته بخش سودای سیمرغ به عنوان نامزد دریافت جایزه نشان دهنده قابلیت بالای این فیلم از لحاظ سینمایی در تلفیق فرم و محتوا است.
9:20 در بوشهر
ماجرای فیلم پویانمایی «9:20 در بوشهر» ساخته محمد امین همدانی؛ در مورد برنامههای هستهای ایران است، در این انیمیشن، کاروان حمل سوخت نیروگاه بوشهر در مسیر انتقال محموله سوختی به آن نیروگاه با مشکلاتی مواجه میشود و فرمانده تیم حفاطت در پی آن است تا به نحوی مشکلات را برطرف نماید. این اثر به کارگردانی، محمدامین همدانی و تهیه کنندگی حامد جعفری و موسسه فرهنگیهنری شهید آوینی ساخته شده است. ساخت این پروژه از اردیبهشت ماه سال 90 آغاز شد، بعد از دو ماه کار تدوین فیلمنامه و ساخت قسمتهای مختلف، نسخه اولیه کار در فروردين ماه سال 91 توسط انجمن گويندگان جوان دوبله و نسخه نهایی آن آماده شد. نکته مهم در ساخت این فیلم هزینه بسیار پایین در ساخت آن و جوان بودن کل تیم سازنده است. همچنین قابلیت بالای داستانی آن موجب شد بسیاری از اهالی سینما که به نظاره آن نشستند موافق این باشند که فیلمنامه بیشتر قابلیت تبدیل به یک اثر سینمایی را داشته و در جذب مخاطب موفق خواهد بود.
زیباتر از زندگی
زیباتر از زندگی ساختهی انسیه شاهحسینی، با محوریت مقاومت مردم هویزه در مقابل تهاجم عراق با محوریت شخصیت شهید سید حسین علمالهدی و ایفای نقش سید حامد کمیلی است. این اثر تنها فیلم جنگی این دوره جشنواره، و اولین ساخته سینمایی سازمان تازه تاسیس هنری-رسانه ای اوج است که به بخش مسابقه جشنواره هم راه پیدا کرد و به همین دلیل هم مورد توجه واقع شد. فیلم همان ریتم کند و تم ثابت آثار شاه حسینی را در پرداختن به جزئیات زندگی مردم محلی خوزستان در زمان جنگ را دارد. او تنها زن فیلمساز دفاع مقدس است اما آثارش همچنان در سطح متوسط سینما ساخته می شود. زیباتر از زندگی علاوه بر جایزه ملی توانست با بهره گیری از محسن روزبهانی به عنوان مدیرجلوه های ویژه میدانی، سیمرغ این رشته را در جشنواره فجر بدست بیاورد. نمایش ویژه این فیلم با حضور فرمانده هان ارشد سپاه از جمله سردار عزیز جعفری هم از جمله اتفاقاتی بود که در زمان برگزاری جشنواره رخ داد. فیلم توانسته در سکانس های پایانی در ارائه روندی منصفانه در بازروایی شکست یک عملیات و شهادت جوانان در هویزه در روزهای آغازین جنگ موفق باشد. اتفاقی که علت وقوع آن هنوز هم در روایات رسمی و غیر رسمی محل اختلاف است. اما ارائه تصویری به شدت شاعرانه، لطیف و فاقد جذابیت از شهید حسین علم الهدی به جای یک فرمانده جوان، باهوش و شجاع، انتقادی است که به آن وارد شده است.
ترنج
ترنج به کارگردانی و تهیهکنندگی، مجتبی راعی در راستای فیلم «تولد یک پروانه» ـ از ساختههای قبلی راعی ـ زندگی یک مینیاتوریست آذریست که رضا ناجی ایفاگر این نقش است. حسین محجوب و محمود پاک نیت از دیگر بازیگران این اثر هستند. تصاویر این فیلم که در ابتدا قرار بود، ترنج در ترنج باشد، در استانهای زنجان، همدان و تهران گرفته شده است. «ترنج» فیلم شریفی است که باید آن را و دغدغههای کارگردان صاحبنام و متعهدش –مجتبی راعی- را به سبب پرداختن به چنین موضوعاتی لطیفی در فیلمش ستود آن هم با فیلمنامهای که با نگاهی به بیانات ارزشمند «حاج اسماعیل دولابی» نوشته شده است. اما «ترنج» هرچه فیلمنامهنویس خوبی به نام «مجتبی راعی» دارد، به همان میزان از کارگردانی بیدقت و بیحوصلهی او رنج میبرد. در حقیقت کارگردان نمیتواند حق فیلمنامهی ارزشمندش در باب مرگ، اهمیت سبکبار بودن و ستایش عشق به امام حسین (ع) را آن طور که باید، ادا کند تا سینمای ایران از یک فیلم عرفانی مثال زدنی محروم شود.
گامهای شیدایی
تقدیر از این فیلم شاید مهمترین نقد به برگزار کنندگان جایزه سینمایی گفتمان انقلاب اسلامی باشد. «گامهای شیدایی» که نام قبلی آن «غریبه» بود، نه تنها اثری ضعیف که نمونه ای بارز از نابود کردن سوژه های بکر و متعالی دریک اثر سینمایی است. تازه ترین فیلم سینمایی حمید بهمنی اثری است که اکران آن در جشنواره حتی دلیل پذیرفته شدنش در بخش مسابقه جشنواره فجر را با علامت سوال جدی برای بینندگانش همراه کرد! هرچند عده ای با بی اخلاقی از این مجال استفاده کردند تا به تخریب جریان سینمایی انقلاب اسلامی بپردازند اما چشم پوشی از نواقص آشکار چنین اثری هم برای اهالی هنر انقلاب شایسته نیست. محوریت موضوعی گامهای شیدایی حضور نظامیان آمریکا در عراق است و اتفاقاتی که برای یک سرباز زن آمریکایی به نام جولیا در مواجه با شیعیان و کاروانهای اربعین امام حسین(علیه السلام) رخ می دهد. ایفای نقش بازیگر زن لبنانی با نام لوریت حنینیو شاید از مهمترین نکات این فیلم باشد که حضور او در نشست رسانه ای فیلم در جشنواره فجر هم مورد توجه واقع شد. جمشید هاشمپور، فخرالدین صدیقشریف، محمدرضا شریفینیا و کوروش تهامی از جمله بازیگران این فیلم هستند. این فیلم با تهیهکنندگی محمد قهرمانی و موسسه فرهنگیهنری شهید آوینی ساخته شده است.
فرشتگان قصاب
موضوع اصلی فرشتگان قصاب پشت پرده حضور نظامیان آمریکایی در افغانستان است. فیلم زندگی مردی افغان را روایت میکند که همسرش در جریان یک انفجار، در مدرسهای گرفتار شدهاست. این اولین تجربه سینمایی سهیل سلیمی است که کارگردانی و تهیه کنندگی آن را با مشاوره استاد حسن عباسی برعهده داشته و نویسندهی اثر محمد قهرمانی است. استفاده از گروه بازیگر لبنانی در نقش نظامیان آمریکایی از نکات مثبت این فیلم است که تماما در شهرک سینمایی دفاع مقدس مراحل ساخت خود را طی کرده است. «فرشتگان قصاب» با وجود شایستگی و برتری فرم و محتوا نسبت به بسیاری از آثار دیگر حاضر در جشنوارهی سیویکم فجر با بیمهری هیئت انتخاب به هیچ کدام از بخشهای اصلی از جمله بخش فیلمهای اول (نگاه نو) راه نیافت و حتی از برگزاری کنفرانس مطبوعاتی باز ماند. دارین حمزه، ستاره پسیانی و محمدرضا غفاری از جمله بازیگران این اثر هستند که هرچند صحنه های دلخراشی دارد اما جزو معدود آثار گفتمانی انقلاب اسلامی با موضوعی مربوط به خارج از مرزهای ایران به حساب می آید.
منتشر شده در ماهنامه حلقه وصل، شماره 1، اسفند 91
